Czy suplementy diety są rzyczywiście potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu?

W ciągu ostatnich kilkunastu lat na całym świecie suplementy diety stały się bardzo popularne i odnotowano znaczny wzrost częstości ich zażywania. Wśród nich ogromną większość stanowią witaminy i minerały. Coraz częściej pacjenci stosują również preparaty pochodzenia ziołowego [1]. Według  Amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Niekonwencjonalnej i Alternatywnej (NCCAM) co czwarta osoba przyjmująca lekarstwa stosuje suplementy diety.

Wraz z rozwojem środków masowego przekazu i technik marketingowych ze wszystkich stron docierają do nas informacje o nowych, bardziej skutecznych suplementach diety. Na rynku znajdują się dziesiątki firm, które oferują nam przeróżne suplementy diety. Można je już kupić wszędzie; u dystrybutorów, w sklepach ze „zdrową żywnością”, internecie a nawet w sklepach spożywczych. Informacje zawarte w opisach tych suplementów diety przekonują o ich „leczniczych” właściwościach. Zapewniają o bezpieczeństwie ich stosowania a ich działania porównywane są z działaniami lekarstw zapisywanych przez lekarzy medycyny. Ale czy rzeczywiście suplementy diety są aż tak bardzo potrzebne i skuteczne?

Nasze zdrowie uzależnione jest od wielu czynników. Jednym z najważniejszych jest pełnowartościowa i dobrze zbilansowana dieta. Musi dostarczać ona odpowiednie ilości energii, zawierać odpowiednie proporcje węglowodanów, tłuszczy, białek oraz pozostałych niezbędnych elementów. Bardzo ważne jest, aby prawidłowe nawyki żywieniowe towarzyszyły nam od urodzenia. Tak bowiem, jak nauczymy się jeść w dzieciństwie, tak będziemy odżywiać się przez resztę życia.

Prawidłowa dieta zawiera wszystkie niezbędne składniki i nie wymaga żadnych suplementów diety. Suplementy diety potrzebne są jeśli dieta nie zawiera odpowiednich ich ilości – np. istnieją obszary geograficzne z niedoborem np. jodu, fluoru czy magnezu, lub chory zmuszony jest do ściśle kreślonej diety ze względu na swoją chorobę.

Najlepszym źródłem witamin i mikroelementów są świeże owoce i warzywa. Istotną przewagą spożywania owoców i warzyw nad preparatami dietetycznymi są nie do końca poznane fitosubstancje, które reagują między sobą i przez to przynoszą jeszcze więcej korzyści organizmowi. Efekty te są niewidoczne przy suplementacji [2].

Suplementy diety można podzielić na 3 grupy:
1. Suplementy diety, które nie przynoszą żadnych efektów terapeutycznych
2. Suplementy diety, których korzystnie oddziaływujące na stan zdrowia, choć efekty te są minimalne
3. Suplementy diety potencjalnie szkodliwe dla organizmu.

Wyniki badań klinicznych pokazują, że beztroskie, samowolnie stosowane suplementy diety nie są całkowicie bezpieczne. Istnieją bowiem suplementy diety, które w połączeniu z lekami wchodzą z nimi w interakcje, a skutki tego mogą być groźne dla zdrowia. Należą do nich m.in.:
• miłorząb japoński (Ginkgo biloba),
• dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum),
• żeń – szeń (Ginseng),
• czosnek
• nadmiar witamin

Osoby przyjmujące suplementy diety nie powinny bezkrytycznie ufać wszystkim informacjom zamieszczanym w ich opisach. Pacjenci powinni pamiętać, że różne suplementy diety przyjmowane bez wiedzy lekarzy medycyny mogą spowodować wystąpienie skutków ubocznych, nawet poważnych.
Dlatego w trakcie wywiadu lekarskiego nie powinno się zapominać o wymienieniu wszystkich przyjmowanych substancji, ważne są także suplementy diety. Nawet tych, które według chorych wydają się zupełnie nieistotne.


1. Paula Gardiner, Russell Phillips, Allen F. Shaughnessy; „Herbal and Dietary Supplement Drug Interactions in Patients with Chronic Illnesses”
      „American Family Physicians”, vol.77/no.1, 2008
2. American Institute for Cancer Research: www.aicr.org

Andrzej Drewnicki, 2008-03-17
aktualizacja: 2008-05-10

Czosnek

Czosnek znany jest w medycynie ludowej od wieków. Co na to medycyna naukowa? »

Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum

Dziurawiec zwyczajny stosuje się jako środek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, czy można go łączyć z lekami? »

Miłorząb japoński - Ginkgo biloba

Miłorząb japoński - Ginkgo biloba to preparat mający poprawiać koncentrację i pamięć. Czy jest bezpieczny? »

Witaminy

Czy zażywając witaminy stajemy się bardziej odporni na choroby? »

Żeń-szeń - Ginseng

Producenci tego preparatu zapewniają, że żeń-szeń wzmacnia siły witalne organizmu i zwiększa oporność na stres. Czy tak jest naprawdę? »